ز - انگيزه وشيوه تأليف شرح منظومه : منظومه‌نگارى وارجوزه‌نويسى در تاريخ مباحث علوم ، داراى سابقه‌اى بس كهن وطولانى است . از آنجا كه فراگيرى وبه خاطر داشتن أمهات مطالب هر علم ، مشكل است ، يكى از روشهاى ابداعى گذشتگان در روان‌آموزى ، به نظم كشيدن مباحث دقيق علمي ويا قواعد آن علم بوده است ، تا دانشجويان ، بهتر بتوانند آنها را به حافظه بسپارند وتصور جامعي نيز از آن در أذهان پديد آيد . از پيشگامان اين روش ، مىتوان از آثار منظوم كساني چون ابن سينا در طب « 120 » ومنطق « 121 » وأبو العباس لوكرى « 122 » وخواجة نصير الدين طوسي در علم منطق « 123 » نام برد . اين روش تا عصر ما نيز ادامه يافته است . آثار منظوم در علوم ديگر ، مانند أدبيات ، فقه ، أصول ورياضيات چنان زياد است كه حتى ياد كرد آن در اين مقال نمىگنجد ، طبيعي است كه رعايت صناعات شعري وحفظ لطافت آن در مباحث موضوعات دقيق علمي ، كارى بس دشوار وشايد ناممكن به نظر آيد . از اينرو قواعد شعري گاه وبيگاه در تبيين مطالب رعايت نمىشود بويژه آنكه در رابطه با مطالب منطقي وفلسفي باشد . حكيم متأله سبزوارى با انگيزه تلخيص وتنظيم يك دوره موضوعات منطقي ، وعرفانى در سال 1240 ه . ق سرودن اشعار خود را آغاز ودر سال 1260 ه . ق بپايان برد . أو متوجه اين موضوع بود كه طولانى شدن زمان تحصيل وتدريس علم پيچيده‌اى مانند عرفان يا فلسفه ومنطق ، باعث از هم گسيختن روابط موضوعات وپيوند مسائل آن علم در ذهن دانشجو وحتى أستاذ مىشود - مشكلى كه هم‌اكنون نيز حوزه‌هاى علميه ودانشگاههاى ما با آن مواجه‌اند - براستى كه نقش ورسالت تاريخي وآموزشى خود را بخوبى ايفاء نمود وشايد رعايت اين نكته بود كه شرح منظومه وى از آن پس كتاب درسى حوزه‌هاى علميه گرديد . مقصود حكيم سبزوارى از اين تأليف ، ايجاد زمينه وديدگاه عمومى منطقي ، فلسفي وعرفانى براي ورود وفهم درس أسفار أربعة ملا صدرا بود . وى با زبردستى ومهارت خاصي موفق به